Onderzoekers van de Canadian Medical Association concluderen dat naast dieet en beweging, ook slaapgewoonten moeten worden meegenomen in afvalprogramma’s. Er zijn volgens hen sterke aanwijzingen dat een gebrek aan slaap bijdraagt aan de obesitas-epidemie. Aangezien gezonde slaap minder aandacht krijgt dan dieet en lichaamsbeweging zou dit deels kunnen verklaren waarom veel pogingen om af te vallen mislukken. De wetenschappers wijzen op een eerdere studie uit 2010 van de Universiteit van Chicago (gepubliceerd in de Annals of Internal Medicine) waarin deelnemers willekeurig werden toegewezen aan ofwel 5,5 uur of 8,5 uur slaap per nacht in een slaaplaboratorium voor 14 dagen lang. De deelnemers verminderden hun calorie-inname met 680 calorieën per dag. Degenen die 5,5 uur sliepen verloren 55 procent minder lichaamsvet en 60 procent meer van hun vetvrije massa dan degenen die 8,5 uur sliepen. Verder onderzoek is nodig om te kijken in hoeverre het aanleren van betere slaapgewoonten, zoals ‘s avonds minder TV kijken, bij kan dragen aan het succes van diëten.

Bron: NY Daily News

De resultaten van de Duitse studie zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Addiction Biology.

De onderzoekers ondervroegen 1071 rokers en 1243 niet-rokers. In het onderzoek sliep 17 procent van de rokers minder dan 6 uur, tegenover 7 procent van de niet-rokers. 28 procent van de rokers gaf aan een verstoorde kwaliteit van de slaap te ervaren, tegenover 19 procent van de niet-rokers.

Volgens één van de onderzoekers, Stefan Cohrs, is dit het eerste onderzoek dat bewijst dat rokers vaker last hebben van slaapstoornissen dan niet-rokers.

Dat roken direct een negatieve invloed heeft de slaap kan voorzichtig geconcludeerd worden. Zelfs als er gecontroleerd wordt voor andere factoren, zoals tot diep in de nacht televisie kijken of overmatig alcoholgebruik, blijven de bevindingen in stand. Het stimulerende effect van nicotine is de meest waarschijnlijke boosdoener.

Cohrs: “Als je rookt en je hebt last van slaapproblemen, is het een extra reden om te stoppen met roken.”

Bron: Addiction Biology

Waarom slapen we?

Waarom slapen we? Die vraag houdt wetenschappers al eeuwen bezig en het antwoord is: niemand weet het precieze antwoord. Sommigen denken dat slaap het lichaam de kans geeft energie op te sparen, maar in werkelijkheid blijkt de hoeveelheid bespaarde energie minuscuul – ongeveer vijftig kCal, evenveel als in een toastje zit.

Waarom slapen we dan wel? We hebben slaap nodig om cognitieve taken goed uit te kunnen voeren zoals spreken, dingen onthouden en innovatief en flexibel denken. Kortom: slaap speelt een belangrijke rol in de werking van onze hersenen.

Wat gebeurt er als je niet slaapt?

Waarom we slapen is beter te begrijpen als we kijken wat er zou gebeuren als we niet slapen. Te weinig slaap heeft serieuze effecten op het vermogen van ons brein om te blijven functioneren. Als je ooit een nacht hebt doorgetrokken dan ken je de effecten: je bent sneller chagrijnig, duf, prikkelbaar en vergeetachtig. Al na één nacht slaap overslaan gaat je concentratie achteruit en wordt je aandachtsspanne korter.

Een aanhoudend gebrek aan voldoende slaap heeft een ernstig effect op delen in je hersenen die taal, geheugen, planning en tijdsbesef aansturen; deze hersendelen worden praktisch uitgeschakeld. Zeventien uur wakker zijn leidt al tot een achteruitgang in de prestaties van je hersenen die gelijk staat aan de effecten van twee glazen alcohol (alcoholpromillage van 0,05%). In Nederland mag je dan al niet meer achter het stuur zitten.

Onderzoek toont ook aan dat mensen met een slaaptekort vaak moeite hebben om te reageren op snel veranderde situaties, en om daar een rationele inschatting van te maken. In de echte wereld kan dat desastreuze gevolgen hebben. Slaapgebrek blijkt een rol te hebben gespeeld in een aantal grote rampen zoals de kernrampen bij Chernobyl en Three Mile Island, en het ongeluk met de Challenger space shuttle. Waarom we slapen wordt soms op schokkende wijze duidelijk.

Slaaptekort heeft niet alleen grote gevolgen voor cognitieve functies, maar ook voor je emotionele en fysieke gezondheid. Aandoeningen zoals slaapapneu die tot overmatige slaperigheid overdag leiden, zijn gerelateerd aan stress en een hoge bloeddruk. Onderzoek heeft ook aanwijzingen opgeleverd dat slaapgebrek de kans op obesitas vergroot, omdat de hormonen die een hoofdrol spelen bij het verzadigingsgevoel en je gewicht tijdens je slaap worden aangemaakt.

Wat gebeurt er als je slaapt?

Wat gebeurt er eigenlijk zodra je je ogen sluit om in slaap te vallen? Slaap kent een terugkerende cyclus van 90 tot 110 minuten en is opgesplitst in twee categoriën: non-REM (bestaande uit vier stadia) en REM slaap.

Non-REM slaap

Stadium 1: Lichte slaap
Gedurende deze eerste fase zijn we half wakker en half in slaap. Onze spieractiviteit vertraagt en er kunnen lichte spiertrekkingen optreden. Dit is een lichte periode van slaap, waar je gemakkelijk uit gewekt kunt worden.

Stadium 2: Echte slaap
Binnen tien minuten na de lichte slaap, komen we in slaapstadium 2, welke ongeveer twintig minuten duurt. Je ademhaling en hartslag beginnen te vertragen.

Stadium 3: Diepe slaap
Tijdens het derde stadium begint je brein deltagolven te vertonen, een type golf dat lang is (hoge amplitude) en traag (lage frequentie). Ademhaling en hartslag zijn op hun laagste niveaus.

Stadium 4 wordt gekenmerkt door een ritmische ademhaling en beperkte spieractiviteit. Als we gewekt worden tijdens diepe slaap duurt het even voordat we ons aan onze omgeving hebben aangepast – we voelen ons suf en gedesorienteerd voor een aantal minuten. Sommige kinderen plassen tijdens deze fase in hun bed, hebben nachtelijke angstaanvallen (pavor nocturnus) of gaan slaapwandelen in dit stadium.

REM slaap

De eerste “Rapid Eye Movement” (REM)-periode begint over het algemeen zo’n zeventig tot negentig minuten nadat we in slaap vallen. We hebben ongeveer drie tot vijf periodes van REM-slaap per nacht.

Hoewel we niet bij bewustzijn zijn, is ons brein erg actief – vaak nog actiever dan wanneer we wakker zijn. Dit is dan ook de periode waarin de meeste dromen voorkomen. Onze ogen schieten heen en weer (vandaar de naam), onze ademhaling versnelt en onze bloeddruk gaat omhoog. Toch zijn onze grotere spieren praktisch verlamd, vermoedelijk is dat een truc van de natuur om te voorkomen dat we onze dromen ten uitvoer brengen.

Na de REM-slaap begint de hele cyclus opnieuw.

Hoeveel slaap heb je nodig?

Er is geen standaard aantal uur slaap dat iedereen nodig heeft – het idee dat dat acht uur is klopt voor heel veel mensen ongeveer, maar niet voor iedereen. Onderzoeken wijzen uit dat de behoefte aan slaap kan variëren van vier tot elf uur, met een gemiddelde van rond de zeven uur en 45 minuten.

Jim Horne van het Sleep Research Centre van Loughborough University heeft een simpel antwoord: “De benodigde hoeveelheid slaap is de hoeveelheid die we nodig hebben om overdag niet slaperig te hoeven zijn.”

In het dierenrijk wisselt de gemiddelde behoefte aan slaap per dag sterk per diersoort:

• Pyton: 18 uur
• Tijger: 15,8 uur
• Kat: 12,1 uur
• Chimpansee: 9,7 uur
• Schaap: 3,8 uur
• Afrikaanse olifant: 3,3 uur
• Giraffe: 1,9 uur

Wereldrecord wakker blijven

Het huidige wereldrecord voor de langste periode zonder slaap is elf dagen, behaald door Randy Gardner in 1965. Na vier dagen begon hij te hallucineren. Hij kreeg een waan waarin hij dacht dat hij een beroemde football speler was. Verrassend genoeg bleef hij ook aan het einde van zijn recordpoging in veel opzichten vrij goed functioneren – hij kon de slaaponderzoeker die hem tijdens het experiment volgde, nog steeds verslaan met pingpongen.

Bron: BBC Science & Nature

Zo’n twintig jaar geleden voerde psychiater Thomas Wehr een experiment uit waarbij een groep mensen een maand lang iedere dag veertien uur in het donker doorbrachten. Het duurde even voordat hun slaap zich aan de nieuwe omstandigheden had aangepast, maar aan het eind van de maand hadden de proefpersonen een totaal ander slaappatroon ontwikkeld. Ze sliepen eerst een uur of vier, werden dan wakker voor een of twee uur en vielen daarna opnieuw in slaap voor een tweede periode van vier uur. Bij slaapwetenschappers heeft dat de nodige discussie opgeleverd, maar bij de meeste mensen bestaat nog steeds het idee dat we voor acht aaneengesloten uren moeten slapen.

Historicus Roger Ekirch van Virginia Tech publiceerde in 2001 een overzichtsartikel gebaseerd op zestien jaar onderzoek, waarin hij een schat aan historisch bewijs blootlegde dat mensen vroeger in twee losse blokken sliepen. Acht uur slaap zonder onderbreking is pas later de (Westerse) standaard geworden. Zijn boek At Day’s Close: Night in Times Past, vier jaar later gepubliceerd, onthult meer dan 500 referenties aan een gespleten slaappatroon – in dagboeken, rechtbankverslagen, medische boeken en literatuur, van Homerus’ Odyssee tot een antropologisch verslag van huidige stammen in Nigeria. Net als bij de proefpersonen van Wehr, beschrijven deze bronnen een eerste slaapperiode die ongeveer twee uur na zonsondergang begint, gevolgd door een waakperiode van een of twee uur en daarna een tweede periode van slaap.

“Het is niet alleen het aantal bronnen dat opvalt – het is de manier waarop er aan gerefereerd wordt, alsof het algemeen bekend was,” zegt Ekirch. Tijdens hun wakkere periode waren mensen vrij actief. Ze stonden op, gingen naar de WC of rookten en sommigen bezochten zelfs hun buren. De meeste mensen bleven in bed, lazen, schreven of waren aan het bidden. Talloze bidvoorschriften uit de laat vijftiende eeuw bevatten speciale gebeden voor de uren tussen je slaap in.

Een Frans doktershandboek uit de zestiende eeuw adviseerde stellen zelfs dat de beste tijd voor seks niet aan het einde van een lange werkdag was, maar “na de eerste slaap”, zodat ze “meer plezier zouden hebben” en beter presteerden. Ekirch ontdekte dat referenties aan de eerste en tweede slaapperiode aan het eind van de zeventiende eeuw begonnen te verdwijnen. Dit begon onder de stedelijke elite in Noord-Europa en gedurende de 200 jaar daarna sijpelde dit door naar de rest van de Westerse samenleving. Rond 1920 was het idee van een eerste en tweede slaapperiode volledig uit ons bewustzijn verdwenen.

Hij wijdt de oorspronkelijke verschuiving aan verbeteringen in straatverlichting, verlichting binnenshuis en de opkomst van koffiebars, die soms de hele nacht open waren. Doordat de avond en de nacht meer en meer gebruikt werden voor activiteit, nam de tijd die mensen gebruikten om uit te rusten steeds meer af.

In zijn nieuwe boek, Evening’s Empire, schetst historicus Craig Koslofsky hoe dit gebeurde. “De nacht had voor de 17e eeuw een slechte reputatie,” vertelt hij. De nacht was voor mensen met een discutabele reputatie – criminelen, prostituees en alcoholisten. “Zelfs de rijken, die zich kaarslicht konden veroorloven, gaven hun geld liever aan andere dingen uit. Laat opblijven leverde geen prestige of andere sociale voordelen meer op.” Dat veranderde in de nasleep van de Reformatie en de Contra-Reformatie. Protestanten en Katholieken raakten tijdens perioden van vervolgingen gewend aan geheime nachtelijke bijeenkomsten. Terwijl de nacht eerder nog het domein was van de onderkant van de samenleving, werd het nu meer en meer het terrein van mensen met aanzien. Ook deze trend sijpelde door naar andere delen van de samenleving, maar alleen naar diegenen die zich kaarslicht konden veroorloven. De opkomst van straatverlichting maakte ook daar een einde aan – ‘s nachts sociaal actief zijn werd gebruikelijk binnen alle sociale klassen.

In 1667 werd Parijs de eerste stad ter wereld met straatverlichting die met kaarsen werkte. Lille volgde dat zelfde jaar en twee jaar later was Amsterdam aan de beurt, waar een veel efficiëntere olielamp was ontwikkeld. Aan het einde van de eeuw baadden meer dan vijftig van Europa’s belangrijkste steden ook ‘s nachts in licht. De nacht werd modieus en uren in bed liggen werd beschouwd als tijdverspilling. “Mensen werden steeds bewuster van tijd en efficiëntie, ruim voor het begin van de 19e eeuw,” zegt Roger Ekirch. “De industriële revolutie heeft die houding verder aangescherpt.”

Sterk bewijs van deze veranderde houding is te vinden in een medisch tijdschrift uit 1829 dat ouders op het hart drukt om kinderen het gesegmenteerde slaappatroon af te leren. “Zolang er geen sprake is van ziekte of een ongeval, dan hoeven ze niet meer rust te hebben dan ze tijdens hun eerste slaap krijgen waar ze uit zichzelf uit ontwaken op het gebruikelijke tijdstip. Als ze zich om willen draaien om door te slapen, zal hun geleerd worden om dit als overdaad te zien waar ze geen baat bij hebben.”

Tegenwoordig lijken de meeste mensen zich vrij goed te hebben aangepast aan acht uur slaap, maar Ekirch gelooft dat veel slaapproblemen voortkomen uit de natuurlijke voorkeur van het menselijk lichaam voor gefragmenteerde slaap en de afwezigheid van kunstlicht. Dit zou aan de basis kunnen liggen van doorslaapproblemen, waarbij mensen midden in de nacht wakker worden en moeite hebben om weer terug in slaap te vallen, suggereert hij. Dit probleem verschijnt aan het einde van de 19e eeuw voor het eerst in de literatuur, hetzelfde moment als waarop de beschrijvingen van de gesegmenteerde slaap verdwijnen.

“Gedurende het grootste deel van de evolutie sliepen we op een bepaalde manier,” vertelt slaappsycholoog Gregg Jacobs. “‘s Nachts wakker worden is een normaal onderdeel van de menselijke fysiologie.” Het idee dat we in één aaneengesloten blok moeten slapen kan schadelijk zijn, zegt hij, aangezien het stress oplevert bij mensen die ‘s nachts wakker worden. Die stress kan er voor zorgen dat er slaapproblemen ontstaan. Russell Foster, een professor op het gebied van circadiane neurowetenschappen (biologische klok) aan Oxford, deelt deze zienswijze. “Veel mensen worden ‘s nachts wakker en raken daarvan in paniek,” zegt hij. “Ik vertel hun dat zij terugvallen in een gesegmenteerd slaappatroon.” Toch snapt het merendeel van alle artsen nog niet dat acht uur onafgebroken slapen mogelijk onnatuurlijk is. “Ruim 30% van alle medische problemen waar artsen mee te maken krijgen, hangen direct of indirect samen met slaap. Toch wordt slaap grotendeels genegeerd in medische opleidingen en er zijn nog maar heel weinig onderzoekscentra waar slaap wordt bestudeerd,” zegt hij.

Jacobs suggereert dat de wakkere periodes tussen het slapen door, waarbij mensen gedwongen waren om te rusten en te ontspannen, een belangrijke rol gespeeld heeft in het menselijk vermogen om met stress om te gaan. In veel historische bronnen vond Ekrich dat mensen deze tijd gebruikten om te mediteren over hun dromen.

“Tegenwoordig besteden we veel minder tijd aan dit soort dingen,” zegt Dr. Jacobs. “Het is geen toeval dat er tegenwoordig steeds meer mensen zijn die last hebben van angst, stress, depressie, alcoholisme en verslaving aan medicijnen.” Dus de volgende keer dat je midden in de nacht wakker wordt, denk dan aan je pre-industriële voorouders en ontspan. Wakker liggen zou wel eens goed voor je kunnen zijn.

Bron: BBC News

Onderzoekers lieten proefpersonen tijdens hun slaap maskers dragen waar plezierige en onplezierige geuren in gepompt werden: shampoo en parfum, of kadavers en rotte vis. De geuren werden gecombineerd met verschillende tonen. Als de slapende proefpersonen werden blootgesteld aan een smerige geur, ademden ze oppervlakkig. Als ze werden blootgesteld aan een lekkere geur, haalden ze juist dieper adem. Uiteindelijk reageerden ze op dezelfde manier op de geur-geassocieerde tonen, ongeacht of de bijbehorende geurstof aanwezig was.

De proefpersonen bleven hun ademhaling veranderen in reactie op de tonen zodra ze wakker waren, hoewel ze zeiden dat ze hadden geen herinnering hadden aan ruiken of horen terwijl ze sliepen. Eerder was al aangetoond dat slaap helpt om beter te onthouden wat je overdag geleerd hebt, maar pogingen om mensen tijdens hun slaap nieuwe dingen te leren zijn tot voor kort steeds mislukt. Anat Arzi, hoofdauteur van de studie: “De heersende gedachte is dat je geen nieuwe dingen kan leren terwijl je slaapt, ook al is je brein in staat om zo veel andere dingen te doen in je slaap.”

De onderzoekers van het Weizmann Institute of Science in Israël zijn nu op zoek naar praktische toepassingen voor hun bevindingen, zoals conditionering om mensen van slechte gewoontes af te helpen. Arzi: “We willen begrijpen waar de grens ligt tussen wat we wel en niet kunnen leren in onze slaap.”

Bron: The New York Times

Wetenschappers gaven 125 gezonde mannen en vrouwen een vaccin tegen hepatitis B – eerst twee doses en nog een extra dosis zes maanden later. In de zeven dagen rondom iedere toediening kregen de proefpersonen apparatuur mee om hun slaap te meten, en de opdracht om bij te houden hoeveel ze voor hun eigen gevoel sliepen. Na de tweede en de derde vaccinatie namen ze bloed af om de reactie van het immuunsysteem te bepalen aan de hand van het aantal hepatitis B antistoffen.

Na correctie van andere factoren die van invloed zijn op de reactie van het afweersysteem, zagen de onderzoekers dat de hoeveelheid slaap die de apparatuur had aangegeven een voorspeller was voor het aantal hepatitis B antistoffen na het tweede vaccin, en voor de kans om klinisch gezien voldoende afweer te hebben na de laatste dosis.

Hoofdauteur van het artikel, Aric A. Prather, klinisch gezondheidspsycholoog aan de de universiteit van California, San Fransisco, zegt dat het om kleine verschillen gaat. “Het vaccin werkt voor bijna iedereen, onafhankelijk van hun slaapduur”. Hij benadrukt dat de studie niet bewijst het veranderen van je slaappatroon tot een verbetering leidt in hoe je op een vaccin reageert. “Wat het meest verrassende uit de studie naar voren kwam, was dat een kortere slaapduur de kans verhoogde dat iemand zes maanden later niet voldoende beschermd zou zijn.”

De studie verschijnt in het augustusnummer van Sleep.

Bron: The New York Times

Een onderzoek dat gepresenteerd werd tijdens de Amerikaanse SLEEP 2012 conferentie toont aan dat mensen van middelbare leeftijd en ouder, die regelmatig minder dan zes uur slapen, een grotere kans op een beroerte hebben, zelfs als ze nog nooit eerder een beroerte hebben gehad, geen overgewicht hebben en geen verhoogd risico op obstructieve slaapapneu hebben. “Deze mensen die minder dan zes uur slapen hadden een vier keer zo hoge kans op een beroerte in vergelijking met andere mensen die ook een normaal gewicht hebben en die zeven tot acht uur slapen,” vertelt onderzoeker Megan Ruiter van de Universiteit van Alabama.

De studie volgde 5.666 mensen die door de onderzoekers over een periode van drie jaar werden gecontroleerd op de symptomen van een beroerte, risicofactoren, symptomen van depressie en demografische factoren. Hoewel de onderzoekers een relatie vonden tussen minder dan zes uur per nacht slapen en de kans op een beroerte, vonden ze zo’n relatie niet bij de deelnemers met overgewicht of obesitas. “Ik verwachtte daar toch een soort verband te gaan zien, maar ik had niet verwacht dat die relatie wel bij mensen met een normaal gewicht aan het licht zou komen, maar niet bij mensen met overgewicht,” zei Ruiter.

Ruiter voegt daar aan toe dat kort slapen effect heeft op het risico een beroerte te krijgen via andere, al bekende risicofactoren: door het verhogen van de bloeddruk, het aanwakkeren van ontstekingen en veranderingen in stofwisselingshormonen. “Wanneer deze traditionele risicofactoren aanwezig zijn, worden zij mogelijk sterkere risicofactoren dan slaapduur alleen,” gaf Ruiter aan. Aangezien slaap iets is waar mensen meer van kunnen krijgen – waardoor het een “aanpasbare risicofactor is” – kunnen de onderzoeksresultaten een basis vormen voor behandelingen waarbij slaap, beroertes helpt voorkomen. “Een hoop mensen geven aan dat wanneer dingen stressvol worden en agenda’s dichtlopen, slaap als eerste wordt opgeofferd,” zie Ruiter. “Dat blijkt veel problematischer te zijn dan we eerder realiseerden.”

Eerder dit jaar werd een onderzoek gepresenteerd op een internationale conferentie over beroertes waarin werd aangetoond dat slaapapneu – een slaapstoornis waarbij mensen plotselingen ademstilstanden hebben tijdens hun slaap – gerelateerd is een symptoomvrije variant op de beroerte, ook wel bekend als de stille beroerte. “We vonden een verrassende hoeveelheid gevallen van slaapapneu bij patienten die een beroerte hebben gehad, en dat onderstreept de klinische relevantie als een risicofactor voor beroertes,” gaf onderzoeker Dr. Jessica Kepplinger aan.

Stille beroertes hebben geen symptomen, wat inhoudt dat mensen niet doorhebben dat ze er een gehad hebben. Meerdere stille beroertes worden in verband gebracht met geheugenverlies, problemen met lopen en stemmingsstoornissen.

Bron: The Huffington Post

De studie concludeert dat insomnie werkgevers zo’n 4,4 dagen salaris kost per onbehandeld individu, over een periode van zes maanden. Indirecte kosten zijn daarbij nog buiten beschouwing gelaten, zoals het vaker voorkomen van ongelukken en verminderde productiviteit. Zelfs als alleen de directe kosten worden bekeken blijkt het al voordelig voor bedrijven om werknemers te stimuleren op tijd voor een behandeling te kiezen.

Bovendien bleken mensen met insomnie grotere medische kosten te veroorzaken dan mensen zonder insomnie, en dat geeft extra reden om op tijd hulp te zoeken en onnodige medische kosten te voorkomen.

Het rapport Sleep Disorders and Sleep Deprivation: An Unmet Public Health Problem van het Amerikaanse Institute of Medicine behandelt een grote variëteit aan slaapproblemen en gaat dieper in op de gezondheidseffecten zoals extra stress, depressies en verwarring, en ook op de economische gevolgen. Het rapport wijst er op dat er bij het algemene publiek nog te weinig bekendheid is over slaapproblemen.

Bron: Journal of Sleep

Talloze kinderen krijgen ADHD als diagnose, terwijl er volgens onderzoekers in veel gevallen sprake is van een ander probleem: een slaapstoornis zoals bijvoorbeeld slaapapneu. Die verwarring kan de verklaring zijn voor een groot aantal ADHD gevallen bij kinderen. De medicijnen die zij krijgen voorgeschreven kunnen het probleem juist verergeren.

“Niemand zegt dat ADHD niet bestaat, maar er bestaat een sterke indruk dat we slaapproblemen eerst moeten uitsluiten,” zegt Dr. Merrill Wise, kinderneuroloog en slaapspecialist bij het Methodist Healthcare Sleep Disorders Center in Memphis. De symptomen van kinderen met een slaaptekort lijken sterk op die van ADHD. Hoewel volwassenen slaaptekort merken aan slaperigheid en traagheid, worden kinderen juist hyperactief, humeurig en koppig; ze hebben moeite zich te concentreren, stil te zitten en met klasgenoten omgaan.

De meest recente studie naar een verband tussen onvoldoende slaap en ADHD-symptomen verscheen afgelopen maand in het wetenschappelijke tijdschrift Pediatrics. Onderzoekers volgden zes jaar lang 11.000 Britse kinderen, vanaf zes maanden na hun geboorte. De kinderen die slechter sliepen dankzij ademhalingsproblemen zoals snurken, ademhalen door hun mond of apneu (ademstilstanden tijdens de slaap) hadden een veertig tot honderd procent grotere kans om gedragsstoornissen te ontwikkelen die aan ADHD doen denken.

Kinderen die het grootste risico liepen ADHD-achtig gedrag te ontwikkelen, hadden ademhalingsmoeilijkheden tijdens hun slaap gedurende het hele onderzoek, maar het ergst rond de leeftijd van 2 ½. “Slaapgebrek is een aanslag op het lichaam van een kind dat in ontwikkeling is, met mogelijk grote gevolgen,” zegt Karen Bonuck, hoofdauteur van het artikel en professor aan het Albert Einstein College of Medicine in New York. “Het is onvoorstelbaar dat we kinderen niet op slaapproblemen testen zoals we wel doen voor hun zicht en gehoor.” Haar onderzoek bouwt voort op eerdere, kleinere studies die aantoonden dat kinderen met ademhalingsproblemen beter scoorden op cognitieve tests en minder gedragsproblemen hadden nadat hun neus- en keelamandelen waren verwijderd. Deze kinderen hadden een significant kleinere kans om in de jaren daarna een ADHD-diagnose te krijgen dan kinderen die niet behandeld waren.

De belangrijkste bevinding was dat diegenen die al een ADHD-diagnose hadden vóór de operatie, zich na de operatie zo veel beter gingen gedragen dat zij in veel gevallen niet meer aan de ADHD-criteria voldeden. Het Amerikaanse National Institutes of Health is een studie begonnen om de effecten van het verwijderen van neus- en keelamandelen op de gezondheid en het gedrag van 400 kinderen beter te begrijpen. Resultaten worden later dit jaar verwacht.

“We komen steeds dichterbij het aantonen van een causaal verband tussen ademhalingsproblemen en ADHD-symptomen bij kinderen”, zegt Dr. Ronald Chervin, een neuroloog en directeur van het slaapstoornissencentrum van de universiteit van Michigan. In zijn visie zijn gedragsproblemen die gerelateerd zijn aan ademhalingsproblemen tijdens de slaap eerder het gevolg van onvoldoende slaap dan van een mogelijk zuurstoftekort. “We zien dezelfde soorten gedragsproblemen bij kinderen die andere soorten slaapproblemen hebben,” zegt hij. Het valt slaapexperts inderdaad op dat kinderen die maar een half uur per nacht missen van de slaap die ze nodig hebben – of dat nou door een slaapstoornis komt of omdat ze te laat opblijven om te SMS’en of te gamen – gedrag vertonen dat typisch is voor ADHD.

Een misdiagnose is niet alleen stigmatiserend, maar de behandeling van ADHD kan slapeloosheid, het werkelijke probleem, juist verergeren. De medicijnen die worden voorgeschreven om ADHD te behandelen, zoals Ritalin, Adderall of Concerta, kunnen slapeloosheid veroorzaken. “Het kan een vicieuze, zichzelf versterkende cirkel worden,” zegt Dr. David Gozal, voorzitter van de afdeling pediatrie van de geneeskundefaculteit aan de Universiteit van Chicago, gespecialiseerd in kinderen met slaapproblemen. Slaapproblemen zijn vaak moeilijk te herkennen bij kinderen. Van de 10.000 leden van de American Academy of Sleep Medicine, hebben maar 500 een training gevolgd in slaaproblemen bij kinderen. Kinderartsen leggen vaak de link niet, omdat het meestal van de ouders afhangt of slaapproblemen bij hun kind tijdens een consult ter sprake komen.

Helaas zijn ouders vaak slecht op de hoogte van gezonde slaapgewoontes. Een onderzoek dat het afgelopen jaar is uitgevoerd aan Penn State University-Harrisburg en gepubliceerd in The Journal of Sleep Research toonde aan dat van de 170 deelnemende ouders, minder dan tien procent het juiste antwoord wist op basale vragen zoals het aantal uur slaap dat het kind nodig heeft. “Ouders wisten niet wat normaal slaapgedrag is,” zegt hoofdauteur Kimberly Anne Schreck, een psycholoog en gedragsonderzoeker aan Penn State. “Velen vonden snurken schattig en dachten dat het betekende dat hun kind goed en diep sliep.”

Bron: The New York Times

Wetenschappers hielden 24 mannelijke en vrouwelijke vrijwilligers in een slaaplaboratorium voor 39 dagen. Na een beginperiode met normale slaap, werden de vrijwilligers drie weken lang op een schema gezet waarbij zij elke nacht maar 5,6 uur sliepen om een slaaptekort op te bouwen. Daarna hadden de deelnemers negen dagen om weer in hun normale slaappatroon te komen.

Het slaaptekort leidde tot een daling van gemiddeld 27 procent in de aanmaak van insuline na een maaltijd, en hogere glucosewaarden over een langere periode – soms zelfs hoog genoeg om van prediabetisch te spreken. Bovendien was er een gemiddelde afname van acht procent in de stofwisselingssnelheid tijdens rust. In theorie zou dat over een heel jaar tot een gewichtstoename van zes kilo leiden.

Orfeu M. Buxton, hoofdauteur en assistent professor aan Harvard, zei dat het belangrijk is dat als mensen slaaptekort oplopen door het draaien van nachtdiensten of door snel van tijdszone te wisselen, ze zorgen voor “een donkere, stille en koele slaapkamer om overdag beter te slapen.”

De slaapstudie verscheen afgelopen week in Science Translational Medicine.

Bron: The New York Times